Język średniobułgarski

бльгарскый языкъ
Obszar

tereny Drugiego państwa bułgarskiego

Pismo/alfabet

cyrylica

Klasyfikacja genetyczna
Kody języka
Linguist List 003
W Wikipedii
Zobacz też: język, języki świata
Ta strona zawiera symbole fonetyczne MAF. Bez właściwego wsparcia renderowania wyświetlane mogą być puste prostokąty lub inne symbole zamiast znaków Unikodu.

Język średniobułgarski – określenie języka literackiego Drugiego państwa bułgarskiego, który był używany na ziemiach bułgarskich do XVII wieku, a także jako język urzędowy pod władzą osmańską oraz w księstwach Wołoszczyzny i Mołdawii.

Określenie to, choć może mylnie oznaczać wcześniejszy etap rozwoju języka bułgarskiego, oznacza raczej odmianę języka staro-cerkiewno-słowiańskiego, poddaną wpływowi miejscowych gwar słowiańskich[1].

Historia

Mapa Państwa bułgarskiego cara Iwana Asena II.

Rozwój bułgarskiego języka literackiego obejmuje w przybliżeniu cały okres istnienia Drugiego państwa bułgarskiego – od przywrócenia państwa bułgarskiego, aż do jego podboju osmańskiego (XII-XV wiek)[2].

W okresie od XVI do XIX wieku na bazie języka średniobułgarskiego stopniowo kształtował się język nowobułgarski.

Ważnymi zabytkami świeckimi okresu średniobułgarskiego i przejścia do nowobułgarskiego są liczne gramoty wołosko-bułgarskie od czasów ostatnich carów bułgarskich przed podbojem osmańskim, aż do początków bułgarskiego odrodzenia narodowego, sporządzone przez wojewodów wołoskich i mołdawskich od XIV do XVII wieku i zapisane cyrylicą.

Cechy języka

Przywilej Iwana Asena II dla kupców dubrownickich.

Zmiany w morfologii, które miały miejsce w dobie średniobułgarskiej:

  • przy niektórych przypadkach występuje zwiększone użycie przyimków – przy dopełniaczu, celowniku i narzędniku. Częste jest zastępowanie dopełniacza przyimkiem отъ, a także celownika rozmaitymi konstrukcjami przyimkowymi[3]. Pod koniec okresu średniobułgarskiego całkowicie redukuje się system przypadkowy – przejście z fleksji syntetycznej do analitycznej[4],
  • rozwija się analityczne stopniowanie przymiotników i przysłówków[4],
  • zanik kategorii liczby podwójnej[4],
  • rozwój kategorii trybu nieświadka[4],
  • pojawienie się odmiany czasowników typu гледамъ, powiązanie imperfektu z tematem czasu teraźniejszego[4].

Zmiany, które miały miejsce w okresie średniobułgarskim w fonetyce:

  • ma miejsce średniobułgarskie zmieszanie nosówek, które doprowadziło do powstania jednego /ʌ̃/ zapisywanego ѫ lub ѭ[1],
  • na większości obszaru samogłoski nosowe uległy denazalizacji do XIV wieku[4],
  • w większości dialektów zlanie się /и/ z /ы/, choć zabytki pisane wciąż rozróżniają te dźwięki[4].

Przypisy

Bibliografia

  • Кирил Мирчев: Историческа граматика на българския език. Учебник за учителските институти. Sofia: Народна просвета, 1955. (bułg.).
  • СРЕДНОБЪЛГАРСКИ ПЕРИОД XII-XIV век (история на българския език). 2010-05-17. [dostęp 2022-07-16]. (bułg.).
  • Анна-Мария Тотоманова: Среднобългарският вокализъм. [dostęp 2022-07-16]. (bułg.).
  • p
  • d
  • e
zachodniosłowiańskie
lechickie
wschodniolechickie
środkowolechickie
zachodniolechickie
czesko-słowackie
serbołużyckie
wschodniosłowiańskie
staroruski 
ruski
południowosłowiańskie
zachodnie
serbsko-chorwacki
wschodnie
odrębne dialekty
(mikrojęzyki)
języki mieszane
  1. Język prasłowiański nie jest językiem słowiańskim, lecz przodkiem wszystkich języków słowiańskich.
Encyklopedia internetowa (język martwy):