Osioł nubijski
Equus africanus[1] | |||
Fitzinger, 1857 | |||
![]() Osioł somalijski – podgatunek osła afrykańskiego | |||
Systematyka | |||
Domena | eukarionty | ||
---|---|---|---|
Królestwo | zwierzęta | ||
Typ | strunowce | ||
Podtyp | kręgowce | ||
Gromada | ssaki | ||
Podgromada | żyworodne | ||
Infragromada | |||
Rząd | nieparzystokopytne | ||
Podrząd | koniokształtne | ||
Rodzina | koniowate | ||
Rodzaj | koń | ||
Gatunek | osioł nubijski | ||
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2] | |||
![]() | |||
Zasięg występowania | |||
![]() | |||
| |||
|
Osioł nubijski[3], osioł afrykański, także osioł dziki (Equus africanus[4]) – gatunek ssaka z rodziny koniowatych (Equidae). Jego forma udomowiona to osioł domowy.
Występowanie
Obecnie występuje tylko na terenie Somalii, Sudanu, Egiptu oraz Dżibuti. W stanie dzikim zamieszkuje obszary pustynne i półpustynne. Liczebność obu podgatunków szacuje się na ok. 200 osobników. Zamieszkuje na obszarach do 2000 m n.p.m.[5].
Systematyka
Znane są dwa podgatunki współcześnie żyjące, oba krytycznie zagrożone:
- osioł somalijski[3] (E. a. somalicus) – wysokość w kłębie 1,4 m waga do 275 kg, z prążkowaniem na kończynach (czarne pręgi na jasnoszarym tle), występuje na Półwyspie Somalijskim i w Etiopii.
- osioł nubijski[3] (E. a. africanus) – wysokość w kłębie do 1,2 m, z ciemnym krzyżem na kłębie, występuje w Egipcie i Sudanie.
Trzeci, wymarły podgatunek E. a. atlanticus żył w Afryce północnej. W Polskim nazewnictwie ssaków świata osła nubijskiego przedstawiono jako podgatunek osła domowego (Equus asinus)[3].
Charakterystyka
Morfologia
W kłębie osiąga od 110 do 140 cm wysokości, a jego długość ciała to około 2 m. Ma też krótki ogon, który mierzy 40-45 cm. Waży od 270 do 320kg. Osioł ma szary grzbiet i jasne nogi oraz brzuch. Ma także długie uszy, które zwykle są postawione oraz ogon z czarnymi włosami na końcu. Mają małe kopytka co pozwala im łatwo poruszać się w górzystym terenie. Utrzymują temperaturę ciało na poziomie około 35 °C[6][7].
Rozmnażanie
Rozmnażają się zwykle od marca do września. Ciąża trwa około roku i zwykle rodzi się jedno młode, sporadycznie zdarzają się bliźnięta. Świeżo urodzone młode waży od 20 do 34 kg. Młode uzyskuje samodzielność po 12-14 miesiącach[6].
Dieta
Osioł nubijski ma bardzo niskie wymagania pokarmowe, dobrze znosi warunki terenów górzystych, jest bardzo wytrzymały na brak wody. Jest roślinożercą. Zęby służą nie tylko do rozdrabniania jedzenia, ale także do odrywania go od korzenia. Ich dieta zależy od pory roku, głównie trawy i zioła. pozostają w odległości maksymalnie 30 km od wodopoju[6].
Styl życia
Są gatunkiem poligamicznym i terytorialnym. Oznaczają swój teren za pomocą stert odchodów, a w razie potrzeby walczą z innymi samcami. Obszar, jednego stada to zwykle około 30 km², jednak niektóre stada poruszają się po terenie nawet do 100 km²[6]. Są gatunkiem społecznym. Dzikie osły żyją w grupach (10–15 osobników), zwykle jest to jeden osioł i kilka samic[6]. Stado przewodzone jest przez najbardziej doświadczoną oślicę.
Poruszają się chodząc, jednak w razie zagrożenia przechodzą w kłus lub galop[6].
W niewoli żyją nawet do 50 lat, w naturze natomiast zwykle jest to około 20 lat[6].
Badania mtDNA wskazują na bardzo bliskie pokrewieństwo osła domowego z osłem somalijskim.
Przypisy
- ↑ Equus africanus, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
- ↑ Equus africanus, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species (ang.).
- ↑ a b c d Włodzimierz Cichocki, Agnieszka Ważna, Jan Cichocki, Ewa Rajska-Jurgiel, Artur Jasiński, Wiesław Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 165. ISBN 978-83-88147-15-9.
- ↑ Nazwa uznana decyzją Międzynarodowej Komisji Nomenklatury Zoologicznej, 2003 (zob. Zasady tworzenia nazw systematycznych#Wyjątki)
- ↑ Equus africanus, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species [dostęp 2024-04-30] (ang.).
- ↑ a b c d e f g RachaelR. Pagan RachaelR., Equus asinus (ass) [online], Animal Diversity Web [dostęp 2024-04-30] (ang.).
- ↑ Equus africanus Heuglin & Fitzinger, 1866 [online], www.gbif.org [dostęp 2024-04-30] (ang.).
- Britannica: animal/African-wild-ass
- SNL: villesel